Thiên kiến khác biệt: Tại sao chúng ta trả tiền cho những thứ ta không cần?

Khi bạn dự định mua một chiếc laptop để soạn văn bản nhưng cuối cùng lại bỏ thêm tiền để mua một chiếc laptop có card đồ họa đẹp mắt! Thiên kiến khác biệt đã tác động đến những quyết định hằng ngày của chúng ta như thế...

Thiên kiến khác biệt là gì?

Thiên kiến khác biệt là một sự thiên vị trong nhận thức mà ở đó chúng ta chú trọng đánh giá các điểm khác biệt của các đối tượng khi để chúng cùng nhau (khác với khi để các đối tượng này riêng biệt). Kết quả là, mọi người sẽ đánh giá quá cao những điểm khác biệt và đưa ra quyết định dựa trên các đặc điểm này thay vì các đặc điểm quan trọng khác.

Tại sao chúng ta bị thiên kiến khác biệt

Các nhà tâm lý học tin rằng chúng ta ở hai chế độ khác nhau giữa khi lựa chọn và khi sử dụng sản phẩm.

Khi đưa ra lựa chọn mua sản phẩm nào (lúc đi mua hàng), chúng ta thường ở chế độ so sánh. Lúc này, vì cần so sánh giữa các lựa chọn khác nhau, chúng ta trở nên nhạy cảm với những khác biệt nhỏ giữa các lựa chọn này.

Mặt khác, đến khi sử dụng sản phẩm, chúng ta lại ở chế độ trải nghiệm: vì không các lựa chọn khác nhau để so sánh, chúng ta chỉ đánh giá độc lập sản phẩm có tốt và đáp ứng nhu cầu của bản thân không.

Vấn đề là khi mua hàng, chúng ta quá chú trọng vào những điểm khác biệt nhỏ nhưng có thể đến khi sử dụng những điểm khác biệt này lại không có nhiều tác dụng hữu ích. Điều nên bám vào khi ra quyết định mua hàng là nhu cầu của chính chúng ta lại bị phớt lờ bởi vì chúng ta đang bận so sánh và cân nhắc những đặc điểm, tính năng không liên quan khác. Điển hình như khi bạn dự định mua một chiếc laptop để soạn văn bản nhưng bị thu hút bởi một chiếc laptop có card đồ họa đẹp mắt!

Có nhiều chức năng trên các thiết bị điện tử mà bạn thực sự không dùng đến nhưng lại khiến bạn phân vân khi lựa chọn

Thiên kiến khác biệt trong tiếp thị sản phẩm

Các nhà tiếp thị thông minh thường sử dụng thiên kiến khác biệt để dẫn dắt chúng ta trả nhiều tiền hơn cho những thứ chúng ta không thực sự cần và do đó cũng sẽ không làm chúng ta hạnh phúc hơn.

Một ví dụ được trang www.howtogetyourownway.com đưa ra về thiên kiến khác biệt là cuộc bình chọn đậu hà lan năm 2010, khi một tạp chí tiến hành một cuộc bình chọn 12 loại đậu khác nhau bằng cách để mọi người nếm thử và cho đánh giá. Kết quả là đậu Branston đứng thứ nhất, Asda đứng thứ hai, Morrisons đứng thứ ba và Heinz đứng thứ tư. Trong khi đó, đậu Morrisons chỉ có giá bằng một nửa so với đậu của Heinz. Cuộc bình chọn này chỉ ra thực tế là hầu hết mọi người không thể phân biệt giữa loại đậu cao cấp và các loại đậu bình dân khác. Nhiều người tuyên bố rằng họ có thể nhận ra sự khác biệt và đó là lý do để họ mua những thứ đắt tiền. Nhưng, ngay cả khi họ có thể nhận ra sự khác biệt và mua những thứ đắt tiền, đây có thể là một quyết định bị ảnh hưởng bởi thiên kiến khác biệt, họ đã đánh giá quá cao những khác biệt nhỏ. Trong ví dụ này, chi phí phải là yếu tố quyết định để đưa ra lựa chọn. Những người mua các loại đậu đắt tiền nên tự hỏi liệu sự khác biệt mà họ cảm nhận có đáng để bỏ thêm tiền hay không. Đó không phải là một câu hỏi về sự khác biệt của các loại đậu mà là sự khác biệt đó có đáng để trả gấp đôi số tiền hay không.

Vì vậy, để lần tới không bị rơi vào cái bẫy thiên kiến khác biệt, hãy tự bảo vệ mình bằng cách viết ra những gì thực sự quan trọng trước khi mua sắm. Bạn cần gì ở sản phẩm dự định mua? Sau đó, việc của bạn là chọn món hàng rẻ nhất trong số những món đáp ứng được các tiêu chí bạn viết ra ban đầu, đừng để bị cuốn hút vào các tính năng bạn không thực sự cần. 

Thiên kiến tổng bằng không: Được kia thì mất nọ

Suy nghiệm nỗ lực: Khi các designer than thở

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng: Để tránh xa những tin tức giả mạo

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng: Tin đồn, Mua hàng online và Đa cấp

Hiệu ứng mặc định: Tỉnh táo trước những lựa chọn bày sẵn

Định nghĩa hiệu ứng mặc định và các ví dụ thực tế

Chống lại hiệu ứng mỏ neo trong đàm phán

Hiệu ứng sở hữu và những ảnh hưởng đến việc định giá của chúng ta

Hiệu ứng thỏa hiệp và ứng dụng trong kinh doanh

Hiệu ứng hào quang: Thực phẩm organic có thực sự ngon và bổ dưỡng hơn?

Hiệu ứng hào quang: Xinh đẹp có thực sự giúp bạn kiếm được nhiều tiền hơn?

Hiệu ứng sai lầm: Tại sao người không hoàn hảo lại được yêu quí hơn?

Hiệu ứng sai lầm: Cách thương hiệu bia Guinness marketing

Bình luận

TOP